Performans İçin Koçluk, Sir John Whitmore
Yazar: Servet Sağlam | Yayınlanma: 15 Mayıs 2023 | Kitap İncelemesi
Performans İçin Koçluk: Sir John Whitmore ve Modern Koçluğun Temelleri
Performans İçin Koçluk, dünya genelinde koçlar, liderler, İK profesyonelleri ve yöneticiler için “başucu kitabı” niteliğindedir. Koçluk sektörünün öncüsü Sir John Whitmore, bu eserinde insanların içindeki potansiyeli ortaya çıkarmanın; üretkenlik, büyüme ve bağlılık için neden en kritik anahtar olduğunu detaylarıyla açıklıyor.
John Whitmore Kimdir? Araba Yarışçılığından Koçluk Liderliğine
Koçluk mesleğinin küresel ölçekteki mimarlarından biri olan John Whitmore, ilginç bir geçmişe sahiptir. 1960’lı yıllarda profesyonel bir araba yarışçısı olan Whitmore, İngiliz Sedan Araç Şampiyonası ve Avrupa Binek Araç Şampiyonası gibi pek çok başarıya imza atmıştır.
Motor sporları kariyerinin ardından psikolojiye, özellikle de Transpersonel Psikoloji (Benötesi Psikoloji) alanındaki irade ve niyet kavramlarına yöneldi. Bu ilgisi onu, efsanevi “The Inner Game of Tennis” kitabının yazarı Timothy Gallwey ile buluşturdu. 1979’da İngiltere’de Inner Game’i kurarak spor dünyasındaki prensipleri iş dünyasına taşıdı ve “Performans Koçluğu” terimini literatüre kazandırdı.
- EMCC Kuruculuğu: 1992’de Avrupa Mentorluk ve Koçluk Konseyi’nin kurucuları arasında yer aldı.
- Yaşam Boyu Başarı Ödülü: 2013 yılında Uluslararası Koçluk Birliği (IAC) tarafından onurlandırıldı.
Performans İçin Koçluk Kitabı Hakkında
İlk kez 1992’de yayınlanan kitap, 20’den fazla dile çevrilmiş ve bir milyondan fazla satış rakamına ulaşmıştır. Whitmore koçluğu; fark ettirmek, sorumluluk aldırmak ve öz-inanç kazandırmak olarak tanımlar. Yazara göre koçluk, sadece bir teknik değil, çokça pratik gerektiren bir sanat dalıdır.
Koçluğun Temel İlkeleri ve Potansiyeli Serbest Bırakmak
Whitmore’a göre koçluk, insanların kendi performanslarını zirveye taşımaları için içsel potansiyellerini serbest bırakma sürecidir.
“Bir insanın kendi aklının içindeki rakibi, filenin diğer tarafındakinden daha zordur.” – Timothy Gallwey
Whitmore, yöneticilerin çalışanlarını geçmişteki hatalarıyla değil, gelecekteki potansiyelleriyle değerlendirmesi gerektiğini savunur. İnsanların potansiyellerine inanmalarının önündeki dört büyük engel şunlardır:
- Başarısızlık korkusu
- Özgüven eksikliği
- Kendinden şüphe etme
- Kendine inanmama
Bir Koçun Üç Temel Görevi:
- Farkındalık yaratmak: Çevreyi ve iç dünyayı net bir şekilde anlamak.
- Sorumluluk oluşturmak: Aksiyonların sonucunu sahiplenmek.
- Kendine inanmayı sağlamak: İçsel gücü harekete geçirmek.
GROW Modeli: Koçlukta Soru Sormanın Sırası
Whitmore, koçluk sürecini yapılandırmak için dünyaca ünlü GROW Modeli‘ni geliştirmiştir. Bu model, seansın akışını dört aşamada belirler:
| Aşama | Tanım | Hedeflenen |
| G (Goal) | Hedef | Kişinin neye ulaşmak istediğinin (SMART, PURE, CLEAR kriterlerine göre) belirlenmesi. |
| R (Reality) | Gerçeklik | Mevcut durumun nesnel bir şekilde analiz edilmesi ve öz-farkındalık. |
| O (Options) | Seçenekler | “Peki ya…” sorularıyla engelleri aşmak ve yaratıcı çözüm yolları üretmek. |
| W (Will) | Eylem / İrade | “Ne zaman yapacaksın?” gibi sorularla kararlılığı ve net aksiyon planını oluşturmak. |
Performans ve Motivasyonun Psikolojisi
Whitmore, performansı “bekleneni yapmak değil, beklenenin ötesine geçmek” olarak tanımlar. Öğrenme sürecini ise dört evrede ele alır:
- Bilinçsiz Yetersizlik: Hatanın farkında olmama.
- Bilinçli Yetersizlik: Eksiklerin kabul edilmesi.
- Bilinçli Yeterlilik: Çaba sarf ederek doğruyu yapma.
- Bilinçsiz Yeterlilik: Doğal ve yüksek performansın otomatikleşmesi.
Motivasyonun Sırrı: Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine atıfta bulunan Whitmore, modern dünyada artık “havuç ve sopa” (ödül-ceza) yönteminin yetersiz kaldığını; özsaygı ve kendini gerçekleştirme gibi içsel motivasyon araçlarının asıl itici güç olduğunu vurgular.
Benötesi Koçluk ve Toplumsal Sorumluluk
Kitabın son bölümünde Whitmore, koçluğun manevi ve etik boyutuna değinir. Benötesi Koçluk, kişiyi sadece iş sonuçlarıyla değil, hayatın anlamı ve toplumsal fayda ile bir bütün olarak ele alır.
Whitmore’un şu sözleri mesleğin vizyonunu özetler:
“Biz koçlar yeni bir sosyal düzenin doğumundaki ebeleriz. Sorumluluğumuzu üstlenmeli ve başkalarına da aynısını yapmaları için yardım etmeliyiz; bütün yanıtlara sahip değiliz ama başkalarının kendi yanıtlarını bulmalarına yardım edebiliriz.”
Koru Coaching Magazine, Sayı 2 – Nisan 2023
