---

Zeynep Kalaycı Çanakçıoğlu
MYK Belgeli Profesyonel Koç
@zeynepkalayci_donusumakademi

“Karakter özellikleri, bir insanın yaşama biçiminin ve davranış kalıbının dış görünüşlerinden başka bir şey değildir.”
— Alfred Adler

Merhabalar sevgili dostlar, hasret bulutları dağıldı ve yine birlikteyiz. Bu sayımızın konusu, “Koçlukta Karakter Analizi” ana başlığı altında süreci incelemek.

Karakterin Kökeni Ve Etimolojik Yolculuk

Karakter nedir? Nasıl oluşur? Neden oluşur? Bana ne ifade eder? Kelime anlamı, etimolojisi nedir? Kelimenin kökeni ne? Bu sorular zihnimde uçuşmaya başladı. Evet, hepimizin bildiği genel bir tanımı var elbet; ancak bunun ötesinde başka tanımları da merak ettim, araştırdım ve karşıma oldukça ilginç anlamlar çıktı. Bildiğimiz genel anlamlardan bahsetmeyeceğim; konunun derinliğini daha iyi anlayabilmemiz için en ilginç birkaç anlamına değinmek istedim.

Eski Yunanca’da kharakter, ayırıcı özellik, nitelik anlamında kullanılıyor. Kharakoo ise bir yeri kazık, ağaç veya bitkilerle çevirme anlamına geliyor. Benim için en etkileyici tanım ise öz yapı oldu. Bu tanımdan sonra karakter kelimesi benim için çok daha anlamlı hâle geldi.

Çocukluk Anılarına Bir Yolculuk

Bunları düşünürken kendimi bir anda başka bir yerde buldum. Nerede mi? Çocukluğumda… Hadi bana eşlik edin, birlikte oraya gidelim. Ama bu yolculuğa çıkarken lütfen kendi çocukluğunuzu da yanınıza alın. Hazırsak yola çıkalım o zaman.

Ben dört çocuklu bir ailenin en büyük çocuğuyum. Üç erkek kardeşim var. İlk kardeşimle aramda dört yaş var; diğer kardeşlerimin aralarında ise on bir ay ve bir buçuk yaş fark bulunuyor. Aramızdaki yaş farkları çok fazla değil. Aynı anne baba, aynı ev, aynı ortam, aynı çevre, aynı okul… Birbirimizden farklı ortamlarda büyümedik. Ben kız çocuğu ve abla olduğum için sorumluluklarım farklıydı; ancak kardeşlerim arasında böyle bir ayrım yoktu. Bu arada çocukluğunuz yanınızda değil mi? Ona da bakıyorsunuzdur umarım. 😊

Hatırladığım en küçük yaşlarımıza gidiyorum. Her birimizin farklı huyları, farklı zevkleri ve farklı kişilikleri var. Şimdi “Tabii ki farklı olacak, hepiniz ayrı kişilersiniz.” dediğinizi duyar gibiyim. Peki, nedir bizi birbirimizden ayıran bu özellikler?

Alfred Adler Ve Sosyal Duygu Kavramı

Tam da bu noktada Adler’in sözleriyle devam etmek istiyorum. Adler’e göre karakter; sosyal bir kavram ve ruhsal bir tavırdır. Bir insanın içinde yaşadığı çevreye yaklaşımının özelliğini ve ayırt edici niteliğini oluşturur. İnsanın önemli bir kişi olmak için gösterdiği çabaların, onun sosyal duygusu yönünde gelişmesini mümkün kılan davranış kalıbıdır. Önem kazanmak ve kendini kabul ettirmek için başvurduğu araçlar ve mekanizmalardır.

Adler’e göre karakter özellikleri, birçok kimsenin sandığı gibi ne kalıtımla geçer ne de doğuştan var olan şeylerdir. Kişilik özelliklerinin oluşmasının sebebi, çocuklukta geliştirilen gayedir. Bu gaye, çocuğun ilk günlerinden itibaren ruhsal gelişimini yönetir. Yaşama biçimi, hareketleri, davranışları ve dünya görüşü, o insanın gayesiyle ilgilidir. (İnsanı Tanıma Sanatı kitabında bu konunun çok daha geniş bir anlatımını bulabilirsiniz.)

Karakterin Şekillenmesinde “Gaye” Faktörü

Şimdi toparlayalım: Karakter sosyal bir kavramdır ve ruhsal bir tavırdır. Kalıtımla gelmez, doğuştan getirdiğimiz bir şey değildir. Çocuklukta edindiğimiz gaye ile şekillenir. Yaşama biçimimiz, hareketlerimiz, davranışlarımız ve dünya görüşümüz bu gaye ile doğrudan ilişkilidir.

Bu farkındalığa vardığımda hayatımda adeta kocaman bir projektör yandı. Bu açıdan bakıldığında, aynı evde, aynı ortamda, aynı şartlarda büyümüş ama ortak özellikleri olsa da bambaşka kişiliklere sahip olmuş kardeşlerin neden böyle kişilikler geliştirdiğine dair güçlü bir açıklama sunuyor. Ne dersiniz?

Adler’in söylediği gibi, gayeye dayalı kişilik özellikleri geliştiriyoruz. Çünkü algıladığımız her neyse, hayatımız da ona göre şekilleniyor. Bu ister aile içinde ister toplum içinde olsun, değişmiyor. Programımıza göre algılıyor ve ona göre biçimleniyoruz.

Sonuç: Kendi Geleceğini Tasarlamak

Tüm hayatınıza bir de buradan baksanız, yaşamınız nasıl olurdu? Hep ben konuştum; şimdi bu konuda sizlerin neler düşündüğünü gerçekten merak ediyorum. Sözü size bırakıyorum. Geri dönüşleriniz benim için çok kıymetli; sohbetimiz bana da çok şey katacaktır. Sizi bir soruyla baş başa bırakıyor ve sevgiyle ayrılıyorum:

Çocukluğunuzda geliştirdiğiniz hangi gaye ya da gayeler, bugünkü sizi oluşturdu?

Sevgiyle kalın dostlar.

Zeynep Kalaycı Çanakçıoğlu
MYK Belgeli Profesyonel Koç

Kaynak:
Alfred Adler – İnsan Tabiatını Tanıma 2025, İş Bankası Kültür Yayınları, s. 141–143

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2026 Ocak Sayısında

Zeynep Kalaycı Çanakçıoğlu