Doyumsuzluk Döngüsü

koru tarafından tarihinde yayınlandı

Ramis Cihangir Sağlam

“İnsanlar gülümsüyordu ama neden gülümsediklerini bilmeden”

“İnsanlar gülümsüyordu ama neden gülümsediklerini bilmeden” ifadesi, tüketim toplumunun, kapitalizmin ve en önemlisi bilinçsizliğin Türkiye’de yarattığı etkiyi özetleyen üzücü ama gerçek bir metafor sunuyor. Topluluğun mutluluğu, kişinin gülümsemesi ve neşe gibi şeyler genelde refahın sembolleri olarak algılanır; fakat bu sahte gülümsemelerin arkasında yatan gerçeklik, sahte bir mutluluk ve bilinçsizlikle yaratılan bir tatmin duygusundan ibarettir.

Kapitalist üretim tarzı, nesneleri ve hizmetleri insan ihtiyaçlarını karşılamak yerine, insanlarda arzu ve istek uyandırmak üzerine kuruludur. Bu konudaki en büyük suçlu ve bilinçsizliğin en büyük kaynağı reklam sektörüdür. Arzuları ve istekleri manipüle ederek ve abartarak, tüketicilerin ihtiyaç duymadıkları ürünleri satın almasını ve kendisini eksik (aşağılık, yetersiz, çirkin) görmesini sağlar. Böylelikle onları bir “doyumsuzluk döngüsüne” hapseder. Bu durum, bireylerde yabancılaşma ve tatminsizlik duygularına yol açar. Aşırı tüketimden kaynaklanan bu tatminsizlik halini birey yine tüketerek gidermeye çalışır. Kısa süreliğine küçük bir tatmin yaşasa da çok geçmeden eski haline döner ve bir sonraki tüketim nesnesini aramaya koyulur.

Bütün bunlar olurken, kişi tıpkı bir madde bağımlısı gibi bir sonraki “ilacını” ararken o kadar sefil bir haldedir ki ne tatminsizliğinin amaçsızlıktan —yani hayatının asil bir amaçtan mahrum olmasından— kaynaklandığını görebilir ne de yüzündeki gülümsemenin gerçek olmadığını.

Kültür endüstrisi ise, popüler kültürü dayatarak insanları standardize etmeye çalışır; çünkü özgün bir kişilikten mahrum toplumlar daha kolay kontrol edilirler. Bu acınası durum sanatın ve kültürün de özgünlüğünü yok eder. Müzik, sanat ve kültür renkli kişiliklerini kaybederek monoton ve kalıplaşmış hale gelir. Bütün bunların toplamı, tüketim toplumunun temelini oluşturur.

Bu tüketim çılgınlığı, başka bir deyişle maddiyat köleliği, bariz bir şekilde bireyleri tüketim uğruna borç batağına sürüklemekte —alım gücünün her zamankinden daha düşük olmasına rağmen belirli sektörler hiç olmadıkları kadar zenginler—, kendinden uzaklaştırmakta ve gerçeklikten koparmaktadır. İnsanların yüzündeki bu bilinçsiz gülümsemeler, maddi mallardan alınan tatminin geçiciliğini ve hissettikleri mutluluğun sahteliğini gizlemeye çalışır yalnızca.

Buna rağmen, insanlar hâlâ gülümsüyorsa bunun tüketim kimliğinin dayattığı bir rolü oynamaktan başka bir şey olmadığını ve insanların mega şirketler için kuklalardan ibaret olduğunu emin bir şekilde söyleyebiliriz.

Sonuç olarak bütün bu semptomlar, kapitalist üretim tarzının ve tüketim toplumunun insan üzerinde yarattığı tahribatı göstermektedir. “İnsanlar gülümsüyordu ama neden gülümsediklerini bilmeden” ifadesi, Türkiye’deki sahte ve bilinçsiz gülümsemelerin arkasındaki karanlık tabloyu sunmaktadır.

Ramis Cihangir Sağlam

Not: Metinde bahsi geçen “madde bağımlılığı” benzetmesi sosyolojik bir metafor olarak kullanılmıştır. Kronik tatminsizlik, depresyon veya bağımlılık gibi durumlarda bir ruh sağlığı profesyoneline başvurulması hayati önem taşır.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2025 Ocak Sayısında



0 yorum

Bir yanıt yazın

Avatar yer tutucu

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir