İşitme Engelli Çocuklarda Motor Gelişim Süreci ve Kişiliklerine Etkisi

Emine Kıvcı Biçim
İşaret Dili Öğretmeni & Tercümanı & Yazar
@eminenin.sesi16

“İşitme kaybı olan bireyler; görsel hafızası gelişmiş, ancak güven ve ifade alanlarında desteklenmeye ihtiyaç duyan bir karakter yapısına sahiptir.”

İşitme engeli, bir bireyin işitme kaybı derecesi ya da tipi ne olursa olsun, kişinin yalnızca dil ve konuşma gelişimini değil; bununla birlikte bilişsel, motor, sosyal ve duygusal gelişimini de doğrudan etkilemektedir. Özellikle çok ileri derecede işitme kaybı olan çocuklar, işitsel uyarıcıları yeterince alamadıkları için öğrendiklerini pekiştirmekte ve davranış hâline getirmekte zorlanabilirler.

Motor Gelişimde Benzerlikler Ve Farklılıklar

İşitme engelli çocukların başını dik tutma, oturma, emekleme ve yürüme gibi temel motor becerileri kazanma süreçleri, normal işiten çocukların gelişim aşamalarıyla benzerlik gösterir. Ancak denge ve koordinasyon gerektiren özel alanlarda bazı güçlükler yaşandığı gözlemlenmektedir.

Güçlük Yaşanan Bazı Motor Beceriler:

• Genel Vücut Koordinasyonu: Geri geri yürüme, ip üzerinden atlama.
• Görsel-Motor Koordinasyonu: Düğme ilikleme, ayakkabı bağlama.

Bu Güçlüklerin Temel Nedenleri:

1. Hastalıklara bağlı olarak denge ve merkezi sinir sistemi hasarı riski.
2. Sözel yönergeleri duyamadıkları için hareketin algılanmasındaki eksiklikler.
3. İşitme ile ilgili çevresel ipuçlarının değerlendirilememesi.
4. Ailelerin aşırı koruyucu tutumu nedeniyle motor performansın gelişememesi.

Görsel Hafızanın Gücü

Yapılan araştırmalar, işitme engelli çocukların geometrik şekilleri algılama ve görsel temelli oyunlarda normal işiten akranlarıyla eş değer veya daha üstün bir başarı gösterdiklerini kanıtlamıştır. Bu durum, bireyin işitme kaybını telafi etmek için görsel hafızasını ve algısını çok daha güçlü bir şekilde kullandığını göstermektedir.

Karakter Ve Duygusal Gelişime Yansımalar

İşitme engelli bireylerin karakterleri, algılayabildikleri ve gördükleri unsurlara göre şekillenir. Bu gelişim sürecinde en belirgin özellikler şunlardır:

• Güven Problemi: Duyamadıkları için çevrelerindeki işiten insanlara güvenme ihtiyacı hissederler. Ancak beklentileri karşılanmadığında derin hayal kırıklığı ve şüpheci bir yaklaşım geliştirebilirler.
• İkna Zorluğu: Kişilere, hatta ailelerine karşı bile şüpheyle yaklaşabilir ve bazı konularda oldukça zor ikna olabilirler.
• İfade Kaygısı ve Öfke: Kendilerini yeterince ifade edemedikleri veya konuları tam anlayamadıkları anlarda sinirli bir yapı sergileyebilirler.

Sonuç

İşitme kaybı olan bireylerin; insanlara karşı daha temkinli ve şüpheci, ifade güçlüğü nedeniyle zaman zaman sinirli; ancak buna karşın görsel hafızası ve dikkati son derece gelişmiş bir karakter yapısına sahip oldukları söylenebilir. Bu bireylerin motor ve sosyal gelişimlerini desteklemek, özgüvenlerini artırmanın en temel yoludur.

Emine Kıvcı Biçim
İşaret Dili Öğretmeni & Tercümanı & Yazar

Not: İşitme engelli çocuklarda motor gelişim geriliği veya denge problemleri fark edildiğinde; bir çocuk nöroloğu, fizyoterapist ve odyologdan oluşan multidisipliner bir ekipten destek alınması, çocuğun gelişimsel potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için hayati önem taşır.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2026 Ocak Sayısında