Şefkatli ve Empatik Liderlik
Servet Sağlam
“Kolektif acı ve kafa karışıklığı zamanlarında, şefkatli ve empatik liderlik becerisine sahip olanlar, acılar ne kadar büyük olursa olsun çalışanlarının acısını anlamaya çalışarak hafifletmeyi ve diğerlerini de bu yolda harekete geçirebilmeyi bilirler.”
Büyük depremler şehirleri altüst eder ve geride yüzlerce ölü, yaralı veya evsiz bırakır. Böyle kritik zamanlarda liderlik adına öğrendiğimiz ve bildiğimizi zannettiğimiz şeyler bizi yüzüstü bırakabilir. AKUT’un kurucusu Nasuh Mahruki’nin de dediği gibi: “Yolu bilmek ile yolu yürümek arasında çok fark vardır.”
Liderler hiçbir zaman kişisel acıları ortadan kaldıramazlar ve derin acılarla uğraşan çalışanlarından duygularını kapıda bırakmalarını isteyemezler. Bununla birlikte şefkatli ve empatik liderlik anlayışı, hem kişisel hem de örgütsel anlamda iyileşmeyi kolaylaştırabilir. Yöneticiler, kendi insani yönlerini açıkça göstererek tüm şirket genelinde şefkatli bir tepkiyi açığa çıkarabilir; çalışanlar arasındaki bağları güçlendirirken onların kuruluşa olan bağlılıklarını artırabilirler. Şefkat ve empatinin süper bir gücü vardır; çünkü gerçek şefkatin içinde karşılıksız ve koşulsuz bir sevgi vardır.
Empati ve Türleri
Empatiyi kısaca, başkasının duygularını anlama ve paylaşma yeteneği olarak tanımlayabiliriz. Empati çoğu zaman sempati ile karıştırılır. TDK sözlüğünde “sıcakkanlılık” olarak tanımlanan sempati kelimesi, bir duyguyu diğer kişi “için” yaşamayı ifade eder. Empatide diğer kişinin duygusu tahmin edilirken, sempatide aynen hissedilir. Sempati tamamen duygusal bir tavır iken empati bilinçli bir duygusal tavırdır.
Genelde üç farklı empati türünden bahsedilir:
- Bilişsel Empati: Başka bir kişinin bakış açısını anlama yeteneğidir.
- Duygusal Empati: Başka bir kişinin duygularını bizzat hissetme yeteneğidir.
- Somatik Empati: Başka bir kişinin fiziksel duyumlarını hissetme yeteneğidir (Genellikle tıp uzmanlarında görülür).
Örgütsel Merhamet
Şefkatli ve empatik liderlik, örgütsel merhametin anahtarıdır. İş yerinde merhameti serbest bırakmak, travmadan etkilenenlerin acısını azaltmakla kalmaz; çalışanların aksiliklerden daha hızlı kurtulmasını ve şirkete olan bağlılıklarının artmasını sağlar. Bu tutum, şirketin iyileşme, öğrenme ve mükemmelleşme kapasitesini geliştirir.
Empatinin Ötesinde: Harekete Geçmek
Şefkatli ve empatik liderlik, empatinin de ötesine geçerek insanların acısını hafifletmeyi amaçlarken diğerlerini de harekete geçirebilmelidir. Bu süreçte iki temel seviye vardır:
- Anlam Bağlamı Oluşturmak: İnsanların hislerini özgürce ifade edebileceği bir ortam yaratmak.
- Eylem İçin Bağlam Oluşturmak: Başkalarının acılarını hafifletmek için somut yollar bulmayı teşvik etmek.
Kriz Zamanlarında Anlam Arayışı
Akut travma ve kayıplar, insanları yoğun bir iç arayışa iter: “Ben kimim? Neden ben? Başıma gelenleri engelleyebilir miydim?” Bir lider olarak bu soruları yanıtlamak sizin işiniz değildir; ancak insanların bu sorularla kendi yöntemleriyle baş etmelerine izin veren şefkatli bir ortam geliştirmek sizin sorumluluğunuzdadır.
Liderler travmayı alenen kabullenmezse, çalışanlar kendilerini bir insan olarak değil, sıradan bir nesne olarak görülüyor hissine kapılırlar. Bu da yönetim ile çalışanlar arasında onarılamayacak yaralar açar. İnsanlığınızı göstermenin yolu; fiziksel ve duygusal olarak sadece orada olmaktır. Önemli olan kelimeler değil; samimi bir bakış, bir yüz ifadesi veya zor zamanda yan yana oturmanın gücüdür.
Yukarıdan Aşağıya ve Aşağıdan Yukarıya Harekete Geçme
Örgütsel tepki her zaman tepeden başlamak zorunda değildir. Liderlerin, alt düzeylerde kendiliğinden organize olan şefkat ve empati eylemlerini tanıması ve desteklemesi gerekir. Bu tür hareketler bulaşıcıdır ve en katı insanları bile harekete geçirebilir.
Merhamet Örneği Çalışanlar, kendilerine insanca davranan şirketleri ödüllendirirler. Tersine, şefkatsiz bir tepkinin yarattığı donukluk da bulaşıcıdır ve bağlılığı aşındırır. İş yerinin bir yerinde her zaman bir keder vardır; bir yakının ölümü, bir hastalık veya çatışma… Bu acıları yok edemezsiniz ama iyileşme sürecini liderliğinizle başlatabilirsiniz.
Bütün bu sayılanların özü samimiyette saklıdır.
Servet Sağlam
Kaynak: Dutton, Jane E., ve ark. “Leading in Times of Trauma”, Harvard Business Review 80.1 (2002): 54-61.
Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2023 Nisan Sayısı
0 yorum