İşitme Engelli Bireylerde Aile İçi İletişimin Önemi

Emine Kıvcı Biçim
İşaret Dili Öğretmeni & Tercümanı & Yazar
@eminenin.sesi16

“Uygarca konuşma ve tartışma becerisinin gelişmemiş olduğu toplumlarda bir sorunu çözmek için başlatılan etkileşimin, kısa sürede sürtüşme ve çatışmaya dönüştüğünü görüyoruz… Bu durumda var olanı çözmek bir tarafta dursun, soruna yenileri eklenir ve durum içinden çıkılmaz hal alır…”

İletişim, hepimizin bildiği gibi kişilerin birbirlerine bilinçli veya bilinçsiz olarak iletmek istedikleri duygu ve düşüncelerini yazılı ya da sözlü olarak aktardıkları bir süreçtir. İnsanların konunun içeriği ne olursa olsun, bir sorunu çözmek, olumlu ya da olumsuz fikir alışverişinde bulunmaları için iletişim kurmaları gerekir.

Bir insanın iletişimdeki üslubu, o insanın yaşam kalitesini gösterir. Hepimizin bir aile yaşamı var. Anne-babanızla, kardeşlerinizle aranızdaki iletişim çok çok önemlidir; sizin bir birey olmanızda etkisi büyüktür. Eğer aileniz sizi dinlemiyor, düşüncelerinizi önemsemiyor ve her konuşma bir tartışmaya dönüyorsa, aileniz ile iletişiminiz kopuk demektir.

Bütün bunları işitme engelli bireyler için düşünürsek durumun sıkıntısı maalesef daha da artıyor…

Farklı Aile Yapılarında İletişim Dinamikleri

1. İşitme Engelli Olmayan Anne Babaya Sahip İşitme Engelli Bireyler: İşleri gerçekten çok zor. Olaylara bakış açısı, yorumlama şekli ve ciddiye alma derecesi farklıdır. Çocuk istediği gibi konuyu aktaramazsa daha agresif olabilir; “Ailem beni anlamıyor” düşüncesiyle onlardan uzaklaşabilir. Eğer İşaret Dili biliyor ve empati kuruyorsanız sorunları daha kolay çözebilirsiniz.
2. Anne Baba İşitme Engelli, Çocuk İşitme Engelli Değilse: İşitme engelliler genellikle sabit düşünceli, endişeli ve şüpheci bir yapıya sahip olabilirler. Bu nedenle çocukların fikirlerine olumlu bakmayabilirler; bu da zamanla iletişimin kopmasına ve güven problemine neden olabilir. Burada da İşaret Dili bilmek hayati önem taşır.
3. Hem Anne Baba Hem Çocuk İşitme Engelli İse: Bu durum bazen daha kolay olabilir çünkü dünyayı algılama biçimleri ve endişeleri benzerdir. İşaret Dili ile konuştukları için birbirlerine daha yardımcı olabilirler. Ancak bu ailelerin de “normal” bireylerle iletişiminde engelleri kaldırmak için çevrelerinde İşaret Dili bilen insanlara ihtiyaçları vardır.

Başarılı Bir İletişimin Temel Taşları

Anlamlı ve doyumlu bir yaşam sürmenin en önemli aracı iletişimdir. Peki, başarılı bir iletişimin temel konuları nelerdir?

• Saygı Duymak: Karşımızdaki kişi kim olursa olsun, varlığını kabul etmek ve değerli olduğunu hissettirmektir.
• Doğal Davranmak: Abartıdan uzak, samimi bir şekilde karşı tarafın güvenini kazanmaktır.
• Empati Kurmak: Belki de en önemli öğedir. Dış dünyayı karşımızdaki kişinin penceresinden görmeye çalışmak, kendimizi onun yerine koymaktır.
• Açık ve Dürüst İletişim: Sorunları göz ardı etmek yerine anlayış çerçevesinde ifade etmek, güvenin temel taşıdır.
• Etkin Dinlemek: Biz toplum olarak maalesef dinlemeyi bilmiyoruz. Dinlemek, en az konuşmak kadar önemlidir.

İşitme engelli bir aileye sahip bir evlat olarak; aile bağlarını kuvvetlendirmek, sohbet edebilmek ve duyguları aktarabilmek için tüm tarafların İşaret Dili öğrenmesi gerekmektedir.

Emine Kıvcı Biçim
İşaret Dili Öğretmeni & Tercümanı & Yazar
@eminenin.sesi16

Not: İşitme kaybı yaşayan bireylerde, iletişim engellerine bağlı olarak kronik stres, sosyal izolasyon ve depresyon görülebilir. Eğer aile içindeki iletişim kopukluğu bireyin ruh sağlığını ciddi şekilde etkiliyorsa, bir işaret dili tercümanı eşliğinde uzman bir psikologdan destek alınması önemle tavsiye edilir.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2025 Ocak Sayısında