Ana Baba Ergen İlişkisi Arkadaşlık Zemininde Mi Olmalıdır?

“Çocuğa özgür alanlarının tanınması genel olarak olumlu bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir; ancak pratikte çocuğun her konuda tamamen serbest bırakılması, ergenlik döneminde bireyin sınırlarının sona erdiği yerde başkalarının özgürlüklerinin başladığını kavrayamamasına yol açabilir.”

Filiz Yurttaşer;
MYK Belgeli Profesyonel Yaşam Koçu, CharacterIX Kişilik Envanteri Danışmanı

Günümüz Y kuşağı ana-babaları; genelde kendi ebeveynleriyle mesafeli ve korku zemininde bir iletişim içinde oldukları için çocuklarıyla bebeklikten itibaren arkadaşça olmayı tercih ediyorlar. Bilinçli ebeveynlerde süreç, bebek daha anne karnındayken başlıyor; hamilelik dönemi özenle geçiriliyor ve bebek özel seremoniyle dünyaya geliyor.

Bebek dünyaya geldikten sonra ailenin tüm odağı ona kayıyor. Evin düzeni, sosyal çevre ve günlük programlar tamamen bebeğin ihtiyaçlarına göre şekilleniyor. Bu şartlarda büyüyen çocuk, gücünün farkına vararak isteklerinde daha ısrarcı, sabırsız ve toleranssız olabiliyor. Ebeveynler ise çocuklarına sınırsız imkan sunmayı bir görev biliyor ancak bu “iyi niyet” yaklaşımı çoğu zaman özgüven ile sınırsızlık kavramlarının birbirine karışmasına neden oluyor.

Özgüven mi, Sınırsızlık mı?

Özgüven oluşturma kaygısıyla çocuğa bir sınır çizilmemiş olması, ergenlikte büyük problemlere yol açar. İstediği zaman dilediği şekilde konuşması veya kurallara uymaması bir özgüven göstergesi değil, sınır ihlalidir. Sınırlarını bilmeyen bir birey, yaş aldıkça toplumun kurallarına da kayıtsız kalacaktır.

Bu nedenle; aile birliğinin belirli kurallarının olduğu erken yaşlarda anlatılmalı, ana-baba davranış ve sözleriyle bu kurallara bizzat uyum göstererek rol model olmalıdır.

Açık İletişim ve Arkadaş Çevresi

Çocukluktan itibaren ebeveynler, çocuğun arkadaşlarını ve ailelerini tanımalı, ortak sosyalleşme programları yapmalıdır. Ergen ve ailenin dikkatini çeken her olumsuzluk; ana-baba ve ergen üçlemesi olarak karşılıklı konuşulabilmelidir. Ortak mutabakatla alınan kararlar, ergenin sağlıklı bir birey olarak yetişmesini sağlar ve inatlaşmanın önüne geçer.

Açık ve net iletişimin olduğu bir ilişkide ergen; gördüğü, duyduğu veya deneyimlediği her şeyi rahatlıkla ailesiyle paylaşabilmelidir.

Rehberlik ve Otorite İhtiyacı

Ergenin özgür iradesine ve seçimlerine saygı duymak önemlidir; ancak kendisine rehber olacak, gerektiğinde sınırlar çizecek ve “hayır” diyebilecek bir otoriteye ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır. Her isteğinin yerine gelmediği durumlarda ergen;

• Daha olgun ve sabırlı olur,
• Hayatının sorumluluğunu alır,
• Değerleriyle uyumlu olmayan ortamlardan kaçınır,
• Sağlıklı ilişkiler kurarak vizyonuna bağlı kalır.

Kaldı ki, ebeveyn ne kadar “arkadaş” gibi yaklaşsa da çocuk, arkadaşlarına açıldığı gibi ailesine açılmayacaktır. Bu rollerin karışması, ebeveynin rehberlik otoritesini kaybetmesine neden olur.

Sonuç: Rol Model Olarak Ebeveyn

Özetle çocuk; ana-babasını bir arkadaştan ziyade erdemli ve sorumluluk sahibi bir rol model olarak görmelidir. Başı derde girdiğinde ailesinin yanında olacağından emin olan, açık iletişimle yardım alabileceğini bilen bir çocuk; sağlıklı bir ergenlik dönemi geçirir. Uzmanların da kabul ettiği bu yetiştirme tarzı için “ana-baba okulundan” mezun olmak ve bilinçli bir farkındalık geliştirmek yadsınamaz bir öneme sahiptir.

Filiz Yurttaşer
MYK Belgeli Profesyonel Yaşam Koçu, CharacterIX Kişilik Envanteri Danışmanı

NOT: Bu yazı, ebeveyn-çocuk ilişkisindeki davranışsal modeller üzerine rehberlik sunmaktadır. Eğer ergenlik dönemindeki çocuğunuzda sınır tanımayan davranışlar agresyonla birleşiyor, okul reddi veya toplumsal uyum sorunları ciddi boyutlara ulaşıyorsa, bu durum bir disiplin sorunundan ziyade klinik bir destek ihtiyacı olabilir. Bu gibi hallerde bir ergen psikoloğu veya pedagogdan profesyonel görüş almanız tavsiye edilir.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2024 Ekim Sayısında