Ergenlik: Duygusal Keşif Çağı
Gülşah Çidem
Rehber Öğretmen, Profesyonel Koç
@gulsahcidemkocluk
“Kişi gerçeği kalbiyle görür; esas olan gözle görülmeyendir.”
(Antoine de Saint-Exupéry, Küçük Prens)
İnsan doğasını duyguların gücüyle ve etkisiyle anlamaya çalışmak, bize görülenin ötesinde var olanları anlamamızı sağlayacaktır. Tüm dünyada kabul gören evrensel duyguların (mutluluk, üzüntü, öfke, korku, şaşkınlık, tiksinme) dışında 34 bin duygu olduğunu söyleyebiliriz. Plutchik’in geliştirdiği duygu çarkında, alt boyutlarıyla birlikte temel duygular arasında birbiriyle bağlantılı pek çok katman bulunur. Bu denli geniş bir yelpaze karşısında, hislerimizi sadece “iyi” veya “kötü” sıfatlarıyla sınırlamak, duygusal repertuarımızı genişletmemiz gerektiğini fısıldıyor olabilir mi?
İlk Okulumuz: Aile ve Duygusal Stiller
Aile yaşamı, duygusal dersleri aldığımız ilk okuldur. Kendimizi nasıl göreceğimizi, başkalarının hislerine nasıl tepki vereceğimizi ve duyguları nasıl okuyacağımızı burada öğreniriz. O halde ebeveynler, ilk duygusal öğretmenlerimizdir.
Duygusal nörobilim çalışmaları, duygusal stillerin parmak izi kadar eşsiz olduğunu ortaya koymaktadır. Duygusal stil; hayatımızdaki tecrübelere verdiğimiz istikrarlı tepkilerdir. Zorluklarla baş etme hızımız, sosyal sezgilerimiz ve dikkat odağımız bu stilin alt boyutlarını oluşturur.
Ergenin Duygu Dünyası: Fırtınalı Bir Deniz
Ergenin duygu dünyası, fırtınalı bir havada denizin ortasında küçük bir tekneyle yol almak gibidir. Hisleri aşırı değişken ve öngörülemezdir. Mutlu uyandığı bir güne; gergin, kederli veya umutsuz bir halde devam etme olasılığı oldukça yüksektir. Bu “duygu bombardımanı” altındaki gence karşı çevresindekiler oldukça özenli yaklaşmalıdır. Ergeni anlamak için şu soruları sormak kritik önem taşır:
- Hangi duygu baskın, hangisi gizil kalmış?
- Hangi davranışı, hangi duygusal ihtiyaçtan kaynaklanıyor?
- Bu his geçici bir durum mu yoksa patolojik bir işaret mi?
Duygulara Koçluk ve Özdenetim
Ergene sağlıklı bir gelişim alanı açabilmek için, önce biz yetişkinlerin (ebeveynler ve eğitimciler) kendi duygusal ihtiyaçlarımızın farkında olmamız gerekir. Duygusal dayanıklılığımızı geliştirmek, ergene yol açabilmenin ön koşuludur. İşte koçluk —özellikle duygulara koçluk— bu noktada devreye girer:
- Duygusal Okuryazarlık: Duyguları tanıma ve isimlendirme becerisini güçlendirir.
- Duygusal Özdenetim: Her şeyi hissedebilen ancak yıkıcı tepkiler vermeyen bireyler olmayı sağlar.
- Başarılı Kimlik İnşası: Uzman koçluk desteği, gençlerin duygusal takibini yaparak onlara mutlu ve başarılı bir kimlik kazandırır.
Sağlıklı bir duygu dünyası, hem kişisel hem de toplumsal huzurun anahtarıdır.
Sevgiyle..
Gülşah Çidem
Rehber Öğretmen, Profesyonel Koç
Not: Ergenlikteki duygusal dalgalanmalar normal kabul edilse de; kendine zarar verme düşünceleri, uzun süreli içe kapanma, madde kullanımı veya yeme bozuklukları gibi durumlar sadece koçlukla çözülemez. Bu gibi sinyaller fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir çocuk-ergen psikiyatristine veya klinik psikoloğa başvurulmalıdır.
Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2025 Nisan Sayısında
0 yorum