---

“Erinlik (puberte), ergenlik yıllarının başlangıcında, hızlı beden gelişimi ve hormonların faaliyetinin meydana geldiği dönemdir ve bu durum gencin bedenine ilgisini artırır. Beden imajı, ergenin bedeni hakkındaki algı, düşünce ve duygularıdır.”

Gökben Gönültaş
Kişisel Gelişim Danışmanı / Profesyonel Koç

Çocuğu ergenliğe adım atmış her ebeveynin sorduğu bir sorudur belki de bu. Çocukluk ile erişkinlik arasında geçiş dönemi olan ergenlik, birçok yeni özelliğin kazanıldığı gelişimsel açıdan kritik bir evredir. Bebeğimiz olarak gördüğümüz çocuğumuzun; fizyolojik, bilişsel ve psikolojik olarak bambaşka birine dönüştüğü bu süreçte, menarş ve ejekülasyon başlaması fizyolojik olgunluk olarak kabul edilir.

Ergen Beyni ve Nörobilimsel Gerçekler

Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme (fMRI) çalışmaları; ergen beyninin çocuk ve yetişkin beyninden gri madde, beyaz madde ve yapısal bağlantılar bakımından farklılaştığını göstermiştir. Nörobilim araştırmaları, ergenlikteki dürtü kontrolü ve riskli davranışların altında yatanın farklı beyin bölgeleri olduğunu işaret eder.

Limbik sistem ve prefrontal korteks, davranışların kontrolünde etkilidir. Bu bölgelerdeki değişimler, ergenlerin riskli ve dürtüsel eylemlere eğilim göstermesine neden olur. Araştırmalar, ergen beyninin en az 25 yaşına kadar tam olarak olgunlaşmadığını, karar verme ve akıl yürütme becerilerinin bu nedenle sınırlı olduğunu göstermektedir.

Beden İmajı ve Sosyal Medya Baskısı

Erinlik döneminde gencin bedenine olan ilgisi artar. Beden imajı, ergenin kendi bedeni ile zihnindeki ideal beden arasındaki dengeyle şekillenir. Özellikle kız çocuklarında beden memnuniyetsizliği erkeklere oranla daha yüksektir. Günümüzde teknoloji ve sosyal medya, mükemmel kadın görünümüne dair gerçek dışı imajlar pompalarken; henüz gelişim aşamasındaki kız çocukları kendilerini sadece bir bedenden ibaret görmeye başlayabiliyor. Bu durum; makyaj, boyalı saçlar ve ne yazık ki 16 yaşına kadar inmiş burun estetiği gibi uygulamaları karşımıza çıkarıyor.

Psikolojik Yapı ve Benmerkezcilik

Ergenlikte benmerkezci düşünce hakimdir. Genç, tüm dikkatin kendi üzerinde toplandığına dair bir inanç geliştirir; saçının bir telinin dahi herkesçe fark edildiğini düşünür. Soyut düşünce ve idealizm arzusu, kendilerini tüm olumsuzluklara karşı dayanıklı ve “yenilmez” görmelerine neden olur.

Bağımsızlık Arzusu ve Aile Tutumu

Ergen gelişiminin sosyal süreci; benlik, kişilik oluşumu ve bağımsız yaşama arzusu gibi konuları kapsar. Erişkinlerin, ergenin olgun karar verebileceği alanlarda ona özerklik tanıması en sağlıklı yaklaşımdır. Otoriter ve katı tutum sergileyen ailelerde büyüyen çocuklar, ileride kendi başına karar alma yetisini geliştirmekte zorlanabilirler.

Özetle ergenlik; hormonların etkisiyle bedende ve beyinde köklü değişimlerin yaşandığı bir “kendini keşfetme” evresidir. Bu dönemde;

• Çabuk üzülmek ve çabuk öfkelenmek,
• Yoğun kaygı ve çalışma isteksizliği,
• Bağımsızlaşma isteği ve bencil tutumlar normal kabul edilmelidir.

Ebeveynlere Tavsiyeler

Bir ergen annesi olarak şunu eklemeliyim: Çocuğumuzdaki değişimin sadece fiziksel değil, beyindeki kimyasallarla da ilgili olduğunu anlamalıyız. Onların olaylara bizim gibi bakmasını beklemek haksızlıktır.

• Dozunda İstekler: Çocuğun her istediğini yapmak onu paylaşımdan uzak ve bencil bir hale getirebilir.
• Benlik Gelişimi: Baskıcı otorite, gencin değerlilik duygusunu ve benlik gelişimini zedeler.
• Alan Tanımak: Kontrolü elden bırakmadan ona alan açmalı, birey olarak kabul edildiğini hissettirmelisiniz.

Onu dinlemek, anlamak ve ebeveyn kimliğinizi koruyarak rehberlik etmek, çocuğunuzun sizinle her şeyini paylaşmasını sağlayacaktır.

Sevgilerimle…

Gökben Gönültaş
Kişisel Gelişim Danışmanı / Profesyonel Koç

NOT: Ergenlik dönemindeki beyin gelişimi ve hormonal değişimler doğal süreçlerdir. Ancak, riskli davranışlar, yeme bozuklukları veya kontrol edilemeyen dürtüsellik ergenin güvenliğini tehdit edecek boyuta ulaştığında mutlaka bir ergen psikiyatristi veya nöropsikoloji alanında uzman bir klinik psikologdan destek alınmalıdır.

---

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2024 Ekim Sayısında

Gökben Gönültaş

---