Ergenler Ergenlik Dönemi Zorluklarını Nasıl Aşabilirler?

Burak Ergen;
Kurumsal Yönetici, Kariyer Koçu, Öğrenci Koçu

Günümüzde kişilerin birey olarak kendisini ifade etmesi gençlik dönemlerinin başında başlar. Bu dönemde hem mizaç hem de karakterleri oluşur. Bu dönem bir tırtılın derisinden sıyrılıp kozasını kırıp, kelebek olma dönemine benzer. UNESCO’ya göre 12-24 yaş dilimleri ergenlik dönemi olarak bilinir. Irk, coğrafya ve ülkelere göre bu dilimler farklılık gösterebilir.

Ergenlik yıllarında en sık görülen problemler arasında anksiyete ve depresyon, yeme bozuklukları, davranış bozukluğu (ciddi antisosyal davranış), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), kendine zarar verme ve öfke kontrolü sorunları yer almaktadır. Bu süreçte, ergene sorumluluk duygusunun vurgulanması yanında ona güven vermek sağlıklı iletişim için yardımcı olacaktır.

Bu dönemde aileden kopma, dışarıya ve arkadaşlara yönelme, bağımsız olma istekleri görülür. Ebeveynlere olan bağımlılık giderek azalabilir. Ancak tümüyle bağımsız olmaya hazır değillerdir ve yönlendirilmeye ihtiyaç duyarlar. Duygusal problem değişikliklerine karşı bir ergen psikoloğundan destek almak da faydalı olabilir.

Ergenlik Döneminde Yaşanan Zorluklar

Ergenlik döneminde yaşanan temel değişimler ve zorluklar şu şekilde sıralanabilir:

• Giyim tarzı, saç, takı kullanımı, uyku, beslenme ve eğlenme gibi alışkanlıklarda farklılaşma,
• Aileye, sosyal çevreye ve kurallara karşı yoğun öfke ve kızgın tutum,
• Otorite figürlerine (öğretmen, müdür, rehber, anne-baba vb.) karşı gelme ve kurallara uymama,
• Sosyal olarak içe çekilme veya tam tersi aşırı sosyalleşme,
• Eve geç gelmeye başlama ve gizemli davranışlar sergileme,
• Dürtüsel, yer ve zamana uygun olmayan sözel veya davranışsal çıkışlar,
• Mutsuzluk, enerjisizlik ve yalnız başına vakit geçirme isteğinde artış,
• Bağımsızlık adına sınırları zorlama ve benmerkezci bir tutum,
• Okul ve ders hedeflerinden uzaklaşma, çalışma isteğinde azalma.

Veliler ve Eğitimciler İçin Yol Haritası

Veliler, müdürler ve öğretmenler aşağıdaki hususları sırasıyla yerine getirmelidir:

1. İhtiyaçların Karşılanması: Ergenin aile ve okuldaki geçerli ihtiyaçları karşılanmalıdır.
2. Biyolojik Çözümler: Biyolojik ihtiyaç sorunlarına yönelik çözümler sunulmalıdır.
3. Gelişim Alanları: Cinsel eğitim, yaratıcı görevlerin düzenlenmesi ve elverişli ortam sağlanmalıdır.
4. Sevgi ve Sempati: Ergen özgürlük ister, ebeveyn kontrol etmek ister; tek çare sevgi, sempati ve şefkatle davranmaktır.
5. İş Birliği: Ergenlere sosyal normlar dahilinde kendi yollarına gitme özgürlüğü verilmelidir.
6. Değerler Eğitimi: Uyum sorununu çözmek için iyi ve kötü ayrımı sözlerle değil, eylemlerle (rol model olarak) ortaya konmalıdır.
7. Saygı: Ergenler kendine saygı duyma sorunu yaşarlar; fikirlerine mutlaka saygı duyulmalıdır.

Sağlıklı İletişim İçin Tavsiyeler

Çocuğunuzu can kulağıyla ve gönülden dinleyin. Eleştiri ve yargılayıcı tutumdan uzak kalın. Güven duygusunu artırıp onu anladığınızı belirtin. Onları kontrol etmek için ödül ve cezaları kullanmayı bırakın. Onlarda beğendiğiniz şeyler hakkında iltifat edin, onları övün.

Sorumluluklarını ve sınırlarını onlarla tartışın. Zaman yönetimi, para, kıyafet ve eve katkı gibi konularda beklentilerin gerçekçi olduğundan emin olun. Değişen zamanla birlikte profesyonel yardım almak artık çok daha erişilebilir hale gelmiştir. Ebeveynin kendi sınırlarının farkında olması ve yardım aramaya açık olması da aynı derecede önemlidir.

Onların en iyi arkadaşı olun, talepkar olmadan onlara rehberlik edin. 13-19 yaş arası yıllar çalkantılı zamanlardır. En iyi seçenek, bu endişelere empati ve sevgi ile yaklaşmaktır.

Burak Ergen
Kurumsal Yönetici, Kariyer ve Öğrenci Koçu

NOT: Metinde belirtilen anksiyete, depresyon, DEHB, yeme bozuklukları ve kendine zarar verme gibi durumlar klinik teşhis gerektiren tıbbi durumlardır. Bu belirtiler gözlemlendiğinde mutlaka bir çocuk ve ergen psikiyatristi veya uzman klinik psikolog desteği alınmalıdır. Koçluk yaklaşımları bir gelişim sürecidir, ancak tıbbi ve psikolojik tedavinin yerine geçmez.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2024 Ekim Sayısında