Deprem ve Beslenme

Almina Meşin – Diyetisyen

İnsanların fiziksel, ruhsal ve ekonomik yönden olumsuz etkilenmesine, normal yaşam düzenlerinin bozulmasına ve birçok can ve mal kaybının gerçekleşmesine neden olan doğa veya insan kaynaklı olaylara afet adı verilmektedir. Afetlerde bireylerin yaşadığı olumsuzlukların azaltılabilmesi için bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir. Karşılanması gereken ihtiyaçlardan birisi de temel bir gereksinim olan beslenme ihtiyacıdır.

Beslenme ihtiyacı karşılanırken afet durumunun yarattığı koşullar ve kişilerin fizyolojik özellikleri göz önüne alınmalıdır. Afet durumlarında beslenmenin amacı; afetten etkilenen bireylerin yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmelerini ve normal yaşantılarındaki beslenme düzenlerine olabildiğince çabuk geri dönebilmelerini sağlamaktır.

Afet Durumlarında Beslenme Hizmeti

Beslenme hizmetinin sağlanacağı dönemde beslenme sorumlusunun gözlemlemesi gereken bazı konular vardır. Bunlar; hizmet sağlanacak toplumun beslenme durumu, genel beslenme ve yemek pişirme alışkanlıkları konularıdır. Beslenmeyi planlayacak kişinin bu konulara dikkat etmesi ve insanların alışkanlıkları doğrultusunda yemek organizasyonunu sağlaması gerekmektedir. Aksi takdirde bireylerin beslenmesinde aksamalar ve yetersizlikler görülecek, bu durum da sağlık problemlerinin oluşmasına zemin hazırlayacaktır.

Kısa Dönem Beslenme Hizmeti

Bu dönemde afetin psikolojik ve fiziksel etkisi hâlâ devam etmektedir. Bu sebeple ilk aşamada insanların sıcak bir çorba, çay gibi gıdalara ulaşımlarının sağlanması onları psikolojik açıdan rahatlatacaktır. Aynı zamanda bu aşamada temin edilmesi kolay, bozulmaya karşı dayanıklı ve kalori içeriği yüksek besinlerin dağıtımı sağlanmalıdır. Bu gıdaları; ekmek ve diğer tahıl grubu gıdalar, peynir, yoğurt, zeytin, bisküvi, meyve suyu ve konserve yiyecekler şeklinde sıralayabiliriz.

İlk aşamadan itibaren temiz suya ulaşımlarının sağlanması birçok olumsuz sonucun doğmasına engel olacaktır. Olabilecek en hızlı şekilde bireylerin içme suyu ve diğer ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla su temini gerçekleştirilmelidir.

Uzun Dönem Beslenme Hizmeti

Bu dönemde toplu beslenmenin yapılmasına ve bunun yanında besin güvenliğine dikkat edilerek yiyecekleri pişirme, hazırlama, depolama ve servis etme araçlarının hijyen ve sanitasyonuna dikkat edilmelidir. Afet gibi olağanüstü durumlarda kişi başı enerji gereksinimi ortalama 2100 kkal kadardır.

Uzun dönemde beslenme hizmetinde, kısa dönemde verilen gıdalara ek olarak kuru baklagiller, yumurta, fındık, ceviz ve besin değerinin yüksek olması sebebiyle tahin helvası gibi gıdalar da verilmektedir. Gıda dağıtımı sağlanırken bireylerin yaş, cinsiyet ve sağlık durumlarının dikkate alınmasının yanında; kültürel özellikler, gıdaların mevsime uygunluğu ve besinlerin kontamine (bulaşlı) olmamasına özen gösterilmelidir.

Afetlerde Gıda Güvenliğinin Sağlanması

Güvenilir gıda; besin değerinde herhangi bir kayıp olmamış; kimyasal, biyolojik ve fiziksel açıdan temiz gıda demektir. Gıda güvenliği, sağlıklı ve yeterli beslenmeyi sağlamak için oldukça önemlidir.

Afet gibi olağanüstü durumlarda, herhangi bir gıda güvenliği probleminin olması; yaşlıların, hamile kadınların, bağışıklığı düşük kimselerin ve 5 yaş altındaki çocukların, gıda kaynaklı hastalıklar ve ölümler açısından risk altında olmalarına yol açmaktadır. Özellikle akut gastroenteritler sonucunda oluşan dehidratasyon (sıvı kaybı), yaşlılarda ve çocuklarda önemli bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

• Yemek dağıtımı tüketimden hemen önce gerçekleşmelidir.
• Çiğ sebze ve meyveler temiz suda iyice durulanmalıdır.
• Çöp toplama alanları gıda alanlarından en az 1 km, su kaynaklarından ise en az 60 metre uzakta olmalıdır.

Almina Meşin
Diyetisyen

Kaynak: Başak Öney & K. Akman, Afet Durumlarında Beslenme Hizmetleri, Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 239-246.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2023 Nisan Sayısı