---

Dilek Karaca Bali
Wellbeing Eğitmeni ve Koçu Yönetici Koçu ve Mentorü
@dilek_wellbeing_coach

Hepimizin hayatında görünmez bir gölge vardır: Erteleme. Bazen bir toplantı hazırlığını, bazen bir e-postayı, hatta bazen kendi esenliğimiz için atmak istediğimiz küçük bir adımı bile yarına bırakırız. Oysa biliriz: yarın hiçbir zaman “bugün” kadar güçlü değildir.

Ertelemeyi tembellikle karıştırmamak gerekir. Psikologlar, ertelemenin aslında kaygı ile baş etme stratejisi olduğunu söyler. Zihnimiz, zor ya da konforsuz bir işten kaçarken, kısa süreli hazlar peşinde koşar: sosyal medyada birkaç dakika gezinmek, gereksiz bir temizlik yapmak ya da kendimize “daha uygun bir zaman” vaadiyle kandırmak… Böylece beynimizin ödül merkezi kısa süreli bir rahatlama yaşar. Ama ertelemenin gayet farkında olduğumuz için uzun vadede suçluluk, stres ve özgüven kaybı kapımızı çalar.

Ertelemenin Kökleri

Bilimsel araştırmalar ertelemenin çoğu zaman mükemmeliyetçilikle ve kontrol ihtiyacıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Yapacağımız işi “mükemmel” yapamayacağımızı düşündüğümüzde, başlamayı erteliyoruz. Oysa biliyoruz ki, mükemmel iyinin düşmanıdır.

Bir başka sebep de beynimizin hemen haz alma eğilimi. İnsan zihni, uzun vadeli kazanımlardansa kısa vadeli rahatlamayı tercih ediyor. İşte bu yüzden spor salonuna gitmek yerine koltukta oturmak cazip geliyor. Ama alışkanlıklarımızı bilinçli biçimde düzenleyerek bu eğilimi aşmak mümkün.

Koçluk Perspektifi: Ertelemeyi Dönüştürmek

Koçlukta erteleme ile çalışırken, odak noktamız “neden yapmıyorsun?” sorusundan ziyade “neyi hissettiğinde erteliyorsun?” sorusudur. Çünkü erteleme, duygusal bir kaçış davranışıdır.

GROW Modeli erteleme konusunda kullanılırken;

• Goal (Hedef): Hedef ne?
• Reality (Gerçeklik): Gerçekte neler oluyor, hangi duygular erteleme yaratıyor?
• Options (Seçenekler): Ertelemeyi azaltmak için hangi küçük adımlar mümkün?
• Will (İstek): İlk somut adım ne olacak?

Başlayamamak…

Koçluk ve wellbeing alanında çalışırken, danışanlarımdan en sık duyduğum cümlelerden biri de: “Biliyorum, yapmam gerek ama bir türlü başlayamıyorum.” Başlayamamanın ardında ne olduğu önemli!

• Motivasyon: Bunun sizin için, hayatınız için “anlam”ını düşünün. Eğer kilo vermek amacıyla beslenmenizi düzenlemek istiyorsanız, dönüşeceğiniz kişinin sağlıklı, zinde, fit biri olacağına odaklanın.
• Bilgi Eksikliği: Bir uzmandan destek almak, hem varsa bilgi eksikliğini giderir hem de daha kısa sürede sonuç almayı sağlar.
• Tetikleyiciler: Daha çok kitap okuyabilmek için bir kitap kulübüne ya da düzenli egzersiz yapmak için bir yürüyüş grubuna katılabilirsiniz.
• Önceliklendirme: Zamanınızı neye harcadığınızla yüzleşmek başlamayı kolaylaştırabilir.

Sabahın Sessiz Mücadelesi

Sabah rutinlerinin ertelemeye en iyi ilaçlardan biri olduğunu düşünürüm. Henüz gün yeni başlarken “yapıvermek” çok kişiye iyi gelir. Örneğin sabah spora gitmek… O alarm çaldığında zihnimizde aynı pazarlık başlar. Kendimce küçük bir ritüel geliştirdim: spor kıyafetlerimi akşamdan hazırlarım. Davranış psikolojisi bunu uyaran kontrolü olarak adlandırır: çevresel düzenlemelerle davranışı kolaylaştırmak.

Başarı, devrimsel değişimlerle değil, günlük küçük alışkanlıklarla inşa edilir.
— James Clear, Atomik Alışkanlıklar

Erteleme ile Dans Etmek

Benim için erteleme ile savaşmak değil, onunla dans etmeyi öğrenmek daha anlamlı. Bu dansın adımları:

1. Minik Bebek Adımları: Büyük işleri küçük parçalara bölmek.
2. Ritüeller: Kararlılığı kolaylaştıran hazırlıklar.
3. Şefkat: Kendimizi yargılamak yerine, neden ertelediğimizi anlamaya çalışmak.
4. Ödül Sistemi: Küçük ilerlemeleri kutlamak.

Erteleme, aslında zamanla kurduğumuz ilişkinin aynası. Alper Hasanoğlu’nun dediği gibi: “Bilip de eylememek ya hastalık ya pişmanlık üretir.” Benim mottom şudur: “Haydi başla! 1, 0’dan büyüktür.”

Dilek Karaca Bali
Wellbeing Eğitmeni ve Koçu Yönetici Koçu ve Mentorü
@dilek_wellbeing_coach

Not: Süreğen erteleme davranışı, altta yatan yüksek anksiyete, dikkat eksikliği veya depresyon gibi durumların habercisi olabilir. Erteleme hali yaşam kalitenizi ciddi oranda düşürüyorsa bir klinik psikolog veya psikiyatriste danışmanız önemlidir.

Yazının Tamamı Koru Coaching Magazine 2026 Ekim Sayısında

Dilek Karaca Bali